Archief voor de categorie Bibliotheek

Koninklijke Bibliotheek stelt publiek belang boven privaat auteursrecht

Tijdschriften tot 1940 online via opt out

De Koninklijke Bibliotheek, nationale bibliotheek van Nederland (KB) werkt al jaren hard aan het digitaliseren en online toegankelijk maken van gedrukt Nederlands materiaal. Het auteursrecht is hierbij een complicerende factor, zelfs voor materiaal van voor de oorlog: van alle rechthebbenden is vooraf toestemming nodig. De KB heeft voor haar tijdschriftenproject 1850-1940 een andere keuze gemaakt. Geen toestemming vooraf vragen, maar een bezwaarmogelijkheid geven. Geen opt in, maar opt out.

Tweede leven voor erfgoed
Met steun van Metamorfoze, het nationaal programma voor behoud van het papieren erfgoed, digitaliseert de KB de meest geraadpleegde tijdschriften uit de 19e en vroege 20e eeuw uit haar collectie. Deze tijdschriften zijn een deel van ons gezamenlijke erfgoed geworden. Zonder de investeringen van de KB en andere erfgoedinstellingen (en dus indirect van de overheid) raken die tijdschriften, met werken van relatief onbekende makers, geheel in de vergetelheid.

Online plaatsen geeft ze als het ware een tweede leven. De wetenschap en het brede publiek kunnen zo op ontdekkingstocht in dit materiaal.

Tijdschriften en rechthebbenden
Het gaat om titels als het 
Nieuwsblad voor den Boekhandel en Sport in Beeld en van Levende Talen tot het Advocatenblad. Deze vooroorlogse tijdschriften kan de KB niet zomaar online zetten. Volgens de Auteurswet is hier vooraf toestemming van alle rechthebbenden voor nodig, en die moet de KB opsporen. En ja, veel van deze auteurs zijn inmiddels overleden, waardoor het auteursrecht meestal bij meerdere erfgenamen ligt (het Auteursrecht loopt tot 70 jaar na de dood van een maker). 

Als de KB alle mogelijke rechthebbenden zou willen vinden, dan zou een met publiek geld betaalde fulltimer meer dan vijf jaar nodig hebben om iedereen op te sporen, nog afgezien van de tijd en de kosten voor het vragen van toestemming. De opbouw van een grote online bibliotheek wordt zo ernstig vertraagd.

Opt out-aanpak
Hoe ouder het materiaal is, hoe meer tijd en geld het zoeken naar rechthebbenden kost. Voor deze vooroorlogse tijdschriften kiest de KB daarom een andere weg. Met de gratis online beschikbaarstelling ervan geeft de KB invulling aan haar publieke taak. Daarom wil de KB het publieke belang van de toegang tot dit cultureel erfgoed laten prevaleren boven de private belangen van mogelijke auteursrechthebbenden. Op deze website publiceren we de komende weken een lijst met titels van de gedigitaliseerde tijdschriften. En we roepen rechthebbenden op, zich te melden als ze bezwaar hebben tegen het online plaatsen van hun bijdragen. In dat geval maken we de betreffende bijdrage(n) ontoegankelijk.

Het overzicht van de titels van tijdschriften 1850-1940 die binnenkort online komen.
Klik hier voor meer informatie over het tijdschriftenproject 1850-1940. 

 

Bron: nieuwsbericht Koninklijke Bibliotheek

Alle jaargangen Archeologische Kroniek online

Vanwege uitzonderlijke bodemcondities is Zuid-Holland een archeologisch rijk gebied. Nog ieder jaar worden bij opgravingen talloze ontdekkingen gedaan en daar zitten vaak spectaculaire vondsten bij. In de Archeologische Kroniek Zuid-Holland is vanaf 1974 informatie verzameld over de opgravingen per woonplaats. Alle oude jaargangen van de Kroniek zijn gedigitaliseerd en zijn nu online toegankelijk.

Vanaf 1974
De Kronieken zijn hier te doorzoeken en te downloaden. Het gaat in totaal om bijna veertig jaargangen. De Archeologische Kroniek verscheen voor het eerst over het jaar 1974, toen nog als onderdeel van historisch tijdschrift ‘Holland’. Sinds de editie van 2008 wordt de Kroniek in digitale vorm gepubliceerd.

Veertig jaar archeologie
Door de jaren heen geven de Kronieken een inkijkje in de archeologische ontwikkelingen in Zuid-Holland. Terugkijkend valt op hoeveel baanbrekend onderzoek er in de provincie is verricht in de jaren ’70, ‘80 en ’90. Voor een groot deel kwam dat voort uit de economische en planologische dynamiek die Zuid-Holland kenmerkt.

Aanleg van infrastructuur en herinrichting stonden aan de basis van grote projecten zoals in Valkenburg, waar tijdens jarenlang onderzoek onder meer een Romeins fort, een weg, een nederzetting en een grafveld zijn gevonden.

Ook is de provinciale prehistorie in die jaren duidelijk op de kaart gezet. Opgravingen op de Hazendonk (Alblasserwaard), in Bergschenhoek en in Hekelingen zorgden voor een ongekende verrijking van onze kennis over de vroegste bewoning van de delta.

Provincie Zuid-holland en Erfgoedhuis
De digitalisering van de oude jaargangen is een initiatief van de provincie Zuid-Holland en het Erfgoedhuis ZH. Judith Tegelaers, hoofd van het Provinciaal Historisch Centrum van het Erfgoedhuis:

We vinden het belangrijk dat deze informatie nu toegankelijk is voor een breed publiek. In de Kronieken zijn veel interessante gegevens te vinden. Handig als je onderzoek doet, maar ook als je gewoon meer wilt weten over de geschiedenis van je eigen dorp of stad.

 

Bron: nieuwsbericht Provinciaal Historisch Centrum Zuid-Holland

Europeana zet grote stap op gebied van open data

Europeana heeft bekend gemaakt dat de metadata van meer dan 20 miljoen digitale objecten vanaf nu beschikbaar zijn onder de voorwaarden van de Creative Commons 0 Public Domain Dedication (CCO).

Hiermee is alle informatie over deze objecten uit Europa’s grootste digitale bibliotheek voor cultureel erfgoed door iedereen zonder enige beperking en kosteloos te gebruiken.

Europeana is Europa’s digitale bibliotheek, archief en museum. Meer dan 20 miljoen boeken, schilderijen, films, opnames, foto’s en archieven zijn voor iedereen digitaal toegankelijk. 2.200 organisaties uit heel Europa werken samen, waaronder in Nederland het Rijksmuseum, de Koninklijke Bibliotheek en Beeld en Geluid.

Miljoenen Europeanen die werkzaam zijn in de culturele en creatieve industrie kunnen profiteren van de recente veranderingen. Het biedt ondernemers, onderzoekers en burgers de mogelijkheid om innovatieve applicaties en games voor tablets en smartphones te maken en nieuwe webservices en portals te ontwikkelen.

Dit is een belangrijke stap in de open datastrategie van de Europese Unie die onderdeel uitmaakt van de Digitale agenda. Eurocommissaris Neelie Kroes, verantwoordelijk voor de Digitale Agenda, reageert dan ook verheugd:

Open data is such a powerful idea, and Europeana is such a cultural asset, that only good things can result from the marriage of the two. People often speak about closing the digital divide and opening up culture to new audiences but very few can claim such a big contribution to those efforts as Europeana’s shift to creative commons licensing.

Het Europeana Licensing Framework is nu compleet. Dit framework moet heldere voorwaarden creëren voor het hergebruik van de via Europeana beschikbare digitale objecten.

Bron: 

Nieuwsbericht Koninklijke Bibliotheek
Nieuwsbericht Europeana

Europese gedigitaliseerde krantencollecties beter toegankelijk

18 miljoen krantenpagina’s krijgen plaats in Europeana

De komende drie jaar krijgen ruim 18 miljoen krantenpagina’s een plaats in Europeana. Dit maakten 17 Europese instituten bekend bij de lancering van het project Europana Newspapers. Europeana.eu biedt nu al online toegang tot gedigitaliseerde collecties van 2.200 Europese musea, bibliotheken en archieven. Hierbij komen de komende jaren dus nog miljoenen gedigitaliseerde krantenpagina’s bij.

Kranten vormen een belangrijk onderdeel van bibliotheekcollecties en worden veel geraadpleegd door een breed publiek. Veel bibliotheken zijn dan ook bezig met het digitaliseren en beschikbaarstellen van hun krantenmateriaal. Echter, de online toegang tot deze collecties is nog steeds versnipperd, onder andere door ontoereikende resultaten van optische tekenherkenning (Optical Character Recognition) en problemen met metadata en segmentatie.

Deze en andere uitdagingen worden nu op Europees niveau aangepakt waardoor de krantencollecties beter toegankelijk zullen worden. Meer dan 18 miljoen gedigitaliseerde krantenpagina’s zullen worden toegevoegd aan Europeana, waaronder ook een gedeelte van het historische krantenmateriaal van de Koninklijke Bibliotheek. Meer informatie is beschikbaar op de website www.europeana-newspapers.eu.

(Bron: persbericht Koninklijke Bibliotheek)

Universiteitsbibliotheek VU ontvangt unieke historische theologische collectie

Deze week schonken ‘honorary fellow’ van de Universiteitsbibliotheek VU Ferenc Postma en dominee Margriet Gosker hun omvangrijke historische theologische collectie uit hun privébibliotheek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Deze collectie omvat talloze uiterst zeldzame en unieke protestantse werken uit de 15e-18e eeuw. De verzameling betekent een grote verrijking voor het onderwijs en onderzoek aan de VU. Wim Janse, decaan van de Faculteit der Godgeleerdheid en hoogleraar Kerkgeschiedenis, over de collectie: “De Postma-Gosker-bibliotheek zal de aantrekkingskracht van de VU als studiecentrum voor het internationale protestantisme aanzienlijk versterken. Jaarlijks beginnen drie à vier nieuwe promovendi daar aan hun onderzoek”.

Hongaarse collectie
De bibliotheek bevat ook veel titels uit en over Hongarije, waaronder academische geschriften en werken over de kerkgeschiedenis. Als buitengewoon hoogleraar, verbonden aan de Károli Gáspár Universiteit in Boedapest, doet Postma onderzoek naar de historische culturele en intellectuele betrekkingen tussen Hongarije en Nederland. Daarnaast is hij ‘honorary fellow’ van de Universiteitsbibliotheek VU en richt hij zich op het protestantse boek in relatie tot de geschiedenis van Hongarije.

Franeker collectie 
Een ander zwaartepunt is het zogeheten ‘Franeker (academisch) drukwerk’. Dat zijn honderden (oefen)disputaties en oraties, meestal gehouden aan de Universiteit van Franeker. In de 17e-18e eeuw was deze universiteit een belangrijk theologisch opleidingscentrum in Europa en vele honderden Hongaren kwamen hier dan ook studeren. Rector Lex Bouter, die de schenking aan de VU dankbaar aanvaardde, trok een parallel met de huidige VU en wees op de open dialoog tussen studenten van verschillende afkomst.

(Bron: persbericht VU)

Nieuwe brief van Vincent van Gogh ontdekt

 

Medewerkers van het Van Gogh Museum hebben een nieuwe brief ontdekt van Vincent van Gogh. De brief dateert uit 1872 en bevindt zich in het Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC) in ’s-Hertogenbosch. Van Gogh schreef de zakelijke brief vanuit Den Haag aan Hendrik Verzijl in Helvoirt, een kennis van de familie Van Gogh. Vanwege de onduidelijk geschreven initialen in de handtekening is de briefschrijver niet eerder als Van Gogh herkend. De ontdekking van deze nieuwe brief wordt beschreven in het boek ‘Van Gogh: New Findings. Van Gogh Studies 4′, dat morgen wordt gepresenteerd. 

De brief is chronologisch de tweede die van Vincent van Gogh bekend is, en dateert van 26 oktober 1872, toen de 19-jarige Van Gogh werkte bij de kunsthandel Goupil & Cie in Den Haag. Op verzoek van de gepensioneerde onderwijzer Hendrik Verzijl uit Helvoirt had Van Gogh geprobeerd op een veiling bij W.P. van Stockum een aantal boeken te kopen. Met zijn brief laat Van Gogh weten dat dit niet gelukt was en hij belooft navraag te zullen doen naar de koper bij de zoon van de veilingmeester, met wie hij bevriend is. 

Hendrik Verzijl woonde in Helvoirt bij de familie De Jonge van Zwijnsbergen, die tot de kennissenkring van de familie Van Gogh behoorde. Dat is de reden waarom de brief terecht is gekomen in het familiearchief De Jonge van Zwijnsbergen, aanwezig in het Brabants Historisch Informatie Centrum in ’s-Hertogenbosch. 

Het keurige briefje is kenmerkend voor het geregisseerde gedrag van het gezin Van Gogh, dat er actief op gericht was de een brede sociale kring op te bouwen door middel van bezoeken en correspondentie, en door elkaar over en weer diensten te bewijzen. Als ‘Dienstwillige Dienaar’ – zo sloot de jonge Vincent zijn brief af – had hij zijn opdracht voorbeeldig uitgevoerd. 

De ontdekte brief is gepubliceerd in het nieuw uitgekomen boek: ‘Van Gogh: New Findings. Van Gogh Studies 4′, in het artikel ‘Waiting to be discovered. An unknown letter from 1872 by Vincent van Gogh’. Dit artikel is geschreven door de samenstellers van Vincent van Gogh. De brieven (2009), Leo Jansen, Hans Luijten en Nienke Bakker. In de gratis toegankelijke web-editie van Van Goghs correspondentie www.vangoghletters.org, wordt de brief opgenomen onder nummer 1a.

Vanaf 23 juni 2012 wordt de brief – telkens in het weekend – tentoongesteld in achtereenvolgens Etten-Leur, Tilburg, Zundert en Nuenen; daarna zal hij voor langere tijd te zien zijn in de vaste Van Goghpresentatie van het Noordbrabants Museum in ’s-Hertogenbosch. 

(Bron: persbericht BHIC)

Goedkoop online toegang tot Elseviertijdschriften

De Koninklijke Bibliotheek geeft per 29 mei tegen lage kosten iedereen online toegang tot de artikelen uit ruim 400 wetenschappelijke tijdschriften van Elsevier. Resultaten van wetenschappelijk onderzoek zijn zo gemakkelijker voor iedereen in Nederland beschikbaar.

Wetenschappelijke informatie voor iedereen

Onderzoekers en studenten die verbonden zijn aan een universiteit of onderzoeksinstituut hebben via hun eigen organisatie vrije toegang tot wetenschappelijke informatie. Particulieren of zelfstandige onderzoekers moeten over het algemeen fors betalen om toegang te verkrijgen tot de resultaten van wetenschap. Het komende half jaar kan iedere Nederlandse burger tegen lage kosten toegang krijgen tot de wetenschappelijke artikelen van Elsevier.

Samenwerking Elsevier-KB

De KB en Elsevier slaan de handen ineen om het brede publiek tegen lagere kosten kennis te laten nemen en gebruik te maken van wetenschappelijke output. De dienst wordt in eerste instantie als proef aangeboden tot eind december 2012. Tijdens deze periode biedt de KB Nederlandse burgers toegang tot wetenschappelijke artikelen van Elsevier voor € 6,50 per artikel, net zoveel als voor het opvragen van materiaal uit andere bibliotheken. Gebruik van de artikelen is alleen toegestaan voor privédoeleinden. De artikelen zijn te downloaden via de website van de KB; een lidmaatschap van de KB is hiervoor niet nodig. Het aanbod bestaat uit 2,5 miljoen artikelen uit 400 wetenschappelijke, vooral medische tijdschriften, waaronder The Lancet.

Als de proef een succes is, nemen de KB en Elsevier een beslissing over voortzetting en mogelijk uitbreiding van de dienst.

(Bron: persbericht Koninklijke Bibliotheek)