Blog

Index Vreemdelingenregisters online

De nieuwe index ‘Vreemdelingenregisters’ bevat ruim 96.000 inschrijvingen van uit het buitenland afkomstige personen die zich in de jaren 1849-1922 bij de Amsterdamse politie meldden voor een reis- en verblijfpas. Net als bij de moderne verblijfsvergunningen moesten deze passen steeds opnieuw verlengd worden. In de registers is het spoor terug te vinden van waar iemand vandaan kwam en in welke plaats het laatste buitenlandse paspoort was afgegeven.

Omdat ook de uiterlijke kenmerken van de aanvrager werden opgeslagen weten we ook zonder pasfoto’s hoe zij er ongeveer uit hebben gezien. De index bevat zowel namen van incidentele passanten als van (arbeids-) immigranten die zich blijvend in Nederland hebben gevestigd; van Italiaanse schoorsteenvegers tot werkzoekende Pruisen.

Zoek in de index

Lees de handleiding

(Bron: Stadsarchief Amsterdam)

Hoe kinderen in 19e eeuwse kledij te identificeren 2

Op veel foto’s uit de negentiende eeuw is het lastig te zien of het om een jongen of een meisje gaat. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, droegen veel kinderen, of het nu om jongens of meisjes ging, kleding die we vandaag de dag zouden toeschrijven aan een meisje. Een rok, jurk maar ook sieraden. Als de afgebeelde nu ook nog lang haar had, wordt het al een stuk lastiger om de afgebeelde te identificeren. 

Het artikel van Pat Street op de blog House of Mirth Photo’s & Ephermera kan wellicht uitkomst bieden. In gevallen waar veelal ‘zomaar’ een geslacht wordt toegekend, laat zij zien dat je niet zomaar van veronderstellingen (al dan niet uit de 21ste eeuw) uit kan gaan. Aan de hand van tal van voorbeelden laat ze zien hoe je aan de hand van details kunt achterhalen of het om een jongen of een meisje gaat.

Zie ook mijn eerdere blogposts over dit onderwerp:


Utrechtse voorouders tot 1579 terug te vinden via internet

Vanaf 27 april kan iedereen de belangrijkste bronnen over zijn voorouders uit de periode vóór 1811 gratis via internet bekijken. De eerste doop- trouw- en begraafboeken uit de provincie Utrecht zijn dan volledig digitaal online beschikbaar. 

Wie meer wil weten over zijn voorouders kan via de archieven van de Burgerlijke Stand eenvoudig aan informatie komen. Lastiger wordt het om gegevens te vinden van vóór de invoering van de burgerlijke stand in 1811. Hiervoor is onderzoek nodig in de doop-, trouw- en begraafboeken (DTB-boeken) van kerken en gerechten. Dankzij de hulp van vele vrijwilligers is ook deze informatie vanaf 27 april via internet te vinden. Op dat moment gaan de eerste 25.000 scans met inschrijvingen van ongeveer 50.000 dopelingen, gehuwden en overledenen uit Everdingen, Hagestein, Vianen en Zijderveld online. In de aankomende jaren worden ook de DTB-boeken van alle andere plaatsen in de provincie online gepubliceerd.     

Doop-, trouw- en begraafboeken
De Utrechtse doop-, trouw- en begraafboeken werden meestal bijgehouden door dominees, kosters en pastoors van gereformeerde gemeenten en rooms-katholieke parochies. Daarnaast zijn er trouwboeken van dorps- en stadsgerechten, omdat niet-gereformeerde huwelijken na de reformatie alleen rechtsgeldig waren als ze voor het plaatselijke gerecht waren gesloten. Het oudst bewaarde register in de provincie Utrecht is een Nederlands-hervormd doopregister uit Amersfoort uit 1579.

DTB-project
In het DTB-project werken verschillende archiefdiensten uit de provincie Utrecht samen. Het doel is om alle DTB-boeken in de provincie te scannen (meer dan 90.000 pagina’s) en via een gezamenlijke naamindex toegankelijk te maken en online aan te bieden. Het project vindt plaats onder de  verantwoordelijkheid van de Kring van Utrechtse Archivarissen en met inzet van vele vrijwilligers. Het Utrechts Archief verzorgt de coördinatie en uitvoering. Het project is mogelijk door een subsidie van de Utrechtse Schatkamer van de provincie Utrecht.

Vrijwilligers
De DTB-gegevens worden ingevoerd en gecontroleerd door een grote groep vrijwilligers. Voor het invoeren van de indexen van de regio Eemland zijn nog vrijwilligers nodig. De werkzaamheden kunnen thuis worden uitgevoerd. 

De registers worden de komende jaren gepubliceerd op de websites van:

(Bron: persbericht Utrechts Archief)

Goedkoop online toegang tot Elseviertijdschriften

De Koninklijke Bibliotheek geeft per 29 mei tegen lage kosten iedereen online toegang tot de artikelen uit ruim 400 wetenschappelijke tijdschriften van Elsevier. Resultaten van wetenschappelijk onderzoek zijn zo gemakkelijker voor iedereen in Nederland beschikbaar.

Wetenschappelijke informatie voor iedereen

Onderzoekers en studenten die verbonden zijn aan een universiteit of onderzoeksinstituut hebben via hun eigen organisatie vrije toegang tot wetenschappelijke informatie. Particulieren of zelfstandige onderzoekers moeten over het algemeen fors betalen om toegang te verkrijgen tot de resultaten van wetenschap. Het komende half jaar kan iedere Nederlandse burger tegen lage kosten toegang krijgen tot de wetenschappelijke artikelen van Elsevier.

Samenwerking Elsevier-KB

De KB en Elsevier slaan de handen ineen om het brede publiek tegen lagere kosten kennis te laten nemen en gebruik te maken van wetenschappelijke output. De dienst wordt in eerste instantie als proef aangeboden tot eind december 2012. Tijdens deze periode biedt de KB Nederlandse burgers toegang tot wetenschappelijke artikelen van Elsevier voor € 6,50 per artikel, net zoveel als voor het opvragen van materiaal uit andere bibliotheken. Gebruik van de artikelen is alleen toegestaan voor privédoeleinden. De artikelen zijn te downloaden via de website van de KB; een lidmaatschap van de KB is hiervoor niet nodig. Het aanbod bestaat uit 2,5 miljoen artikelen uit 400 wetenschappelijke, vooral medische tijdschriften, waaronder The Lancet.

Als de proef een succes is, nemen de KB en Elsevier een beslissing over voortzetting en mogelijk uitbreiding van de dienst.

(Bron: persbericht Koninklijke Bibliotheek)

Hoe kinderen in 19e eeuwse kledij te identificeren 1

Om het geslacht van een kind in een antieke foto te bepalen, moet niet vergeten worden dat de styling van kinderen in de negentiende eeuw heel anders is dan de stijl van kinderkleding vandaag de dag. Voor 1900 was het niet vreemd dat jongens jurken droegen en tot een jaar of vijf, zes, lang haar hadden en pas op latere leeftijd een broek gingen dragen.

Door deze manier van kleding en haardracht, is het niet altijd makkelijk om het kind op de foto te identificeren als een jongen of een meisje. Toch zijn er diverse manieren om kinderen op foto’s een geslacht toe te kennen.

De blog House of Mirth Photo’s & Ephemera kan wellicht uitkomst bieden. In gevallen waar veelal ‘zomaar’ een geslacht wordt toegekend, laat zij zien dat je niet zomaar van veronderstellingen (al dan niet uit de 21ste eeuw) uit kan gaan. Aan de hand van tal van voorbeelden laat ze zien hoe je aan de hand van details kunt achterhalen of het om een jongen of een meisje gaat.

 Zo hadden meisjes in de negentiende eeuw volgens Pat Street vaak een haarscheiding in het midden, terwijl jongens vaak een haarscheiding opzij hadden. Ook droegen jongens vaak, indien ze lang haar hadden, hun haar vaak in lange krullen, soms zelfs met linten.

Voor meer informatie over het identificeren van kinderen op foto’s, verwijs ik je graag naar de weblog van House of Mirth Photo’s & Ephemera.

Zie ook mijn eerdere blogposts over dit onderwerp:

National Archives Releases 1940 Census

Washington, D.C. . . Ever wondered where your family lived before WWII;  whether they owned their home; if they ever attended high school or college; if they were born in the United States, and if not, where?  Unlocking family mysteries and filling in the blanks about family lore became much easier today with the release of the 1940 census by the National Archives and Records Administration.  By law the information on individuals in the decennial censuses, which is mandated by the U.S. Constitution, is locked away for 72 years.

In a 9 a.m. ceremony in the William G. McGowan Theater, Archivist of the United States David S. Ferriero declared the 1940 census officially open. This is the 16th decennial census, marking the 150th anniversary of the census.  Performing the first search, Mr. Ferriero said, “It is very exciting for families across America to have access to this wealth of material about the 1930s.  Many of us will be discovering relatives and older family members that we didn’t know we had, picking up threads of information that we thought were lost, and opening a window into the past that until now has been obscured We now have access to a street-level view of a country in the grips of a depression and on the brink of global war.”

Dr. Robert Groves, Director of the U.S. Census Bureau added: “Releasing census records is an odd event for us; we spend all our lives keeping the data we collect confidential. However, once every 10 years, we work with the National Archives and Records Administration to release 72-year old census records that illuminate our past. We know how valuable these records are to genealogists and think of their release as another way to serve the American public.”

For the first time, the National Archives is releasing an official decennial census online. The 3.9 million images constitute the largest collection of digital information ever released by the National Archives.  The free official website http://1940census.archives.gov/, hosted by Archives.com, includes a database of Americans living within the existing 48 states and 6 territories on April 2, 1940.

“There is a great synergy between the National Archives and Archives.com stemming from our passion to bring history online,” said John Spottiswood, Vice President, Business Development, Archives.com.  He continued, “It has been a tremendous opportunity to work with the National Archives to bring the 1940 census to millions of people, the most anticipated record collection in a decade. In a short period, we’ve built a robust website that allows people to browse, share, print, and download census images. We encourage all to visit http://1940census.archives.gov to get started on their family history!”

The census database released today includes an index searchable at the enumeration district level.  An enumeration district is an area that a census taker could cover in two weeks in an urban area and one month in a rural area.

To make the search for information easier, the National Archives has joined a consortium of groups to create a name-based index.  Leading this effort, FamilySearch is recruiting as many as 300,000 volunteers to enter names into a central database.

Questions asked in the 1940 census, which reflect the dislocation of the Great Depression of the 1930s, will yield important information not only for family historians and genealogists, but also for demographers and social and economic historians.  We learn not only if a family owned or rented their home, but the value of their home or their monthly rent.  We can find lists of persons living in the home at the time of the census, their names, ages and relationship to the head of household.  For the first time the census asked where a family was living five years earlier: on April 1, 1935.  This information might offer clues to migration patterns caused by the Dust Bowl and the Great Depression.  For the first time in the census, a question relating to wages and salary was asked. Persons 14 years old and over were asked questions regarding their employment status:  Were they working for pay or profit in private or nonemergency government work during the week of March 24–March 30, 1940?  Were they seeking work? How many hours did they work during the last week of March? How many weeks did they work in 1939?  What was their occupation and in what industry?

(Bron: NARA)

Waar komen mijn voorouders vandaan?

Veel plaatsen op akten bestaan niet meer. Vervelend voor bijvoorbeeld genealogen die op zoek zijn naar de geboorteplaats van één van hun voorouders.  Voor genealogen en personen-zoekers is het van groot belang om precies te weten waar de gezochte persoon vandaan komt, bijvoorbeeld om onderzoek te kunnen doen in kerk-, handels- en rechtbankregisters.

 

Genealogen stuiten vroeg of laat op wortels die zich bijv. in de huidige of toenmalige Duitse gebieden bevinden. Veel van deze plaatsen zijn helaas vaak moeilijk op een hedendaagse kaart te vinden. Dat kan verschillende oorzaken hebben. Zo kan het bijvoorbeeld zijn dat de betreffende plaatsnaam slechts enkele huizen betrof die (net) buiten de dorpsgrenzen gebouwd waren (de kans dat dergelijke nederzettingen vandaag de dag nog bestaan is klein); naamswijzigingen (of verandering van de spelling van de plaatsnaam) kunnen er ook aan hebben bijgedragen dat plaatsnamen niet meer op de huidige kaarten voorkomen. Bovendien kunnen dorpen (bijvoorbeeld door oorlogen of natuurgeweld) vernietigd en/of verlaten zijn, of maakt de betreffende plaats door grenswijzigingen geen deel meer uit van het oorspronkelijke land, waardoor de gezochte plaats niet meer in de hedendaagse atlassen voorkomt.

Hoe nu verder?

Online zijn tal van gazetteers te vinden die bij een dergelijke zoektocht van pas kunnen komen.
Zo kan er via de website fuzzy gazetteer wereldwijd gezocht worden in zeven miljoen plaatsnamen. Een andere is GEOnet Names Server (klik op de NGS Search-tekst). Het voordeel van deze laatste gazetteer is dat deze de zoekresultaten kan koppelen aan Google Maps. Zo is direct zichtbaar waar de gezochte plaats te vinden is.

Als een voorouder afkomstig is uit de voormalige Oost-Duitse gebieden, kan het zomaar zijn dat dit het hedendaagse Polen is. Kartenmeister kan dan een handige website zijn. Via deze website zijn zowel Duitse als Poolse namen te raadplegen evenals jurisdicties, kaarten en parochie referenties.

Een goede online Duitse gazetteer is GOV. Diverse website’s met regionale en lokale gazetteers is te vinden via bijv. Google. Voer “Regionales Ortsverzeichnis” in en vervolgens de Duitse staat. Ook kan er bijvoorbeeld gezocht worden door “Historisches Ortsverzeichnis von” en vervolgens weer de Duitse staat. Zo zal de zoekopdracht “Historisches Ortsverzeichnis von Sachsen” leiden naar Das Historische Ortsverzeichnis von Sachsen. Klik vervolgens op “Orte” en een hele partij van informatie zal beschikbaar komen, inclusief de wijze waarop een plaats werd gespeld, en waar de mensen bijvoorbeeld naar de kerk gingen.

Netherlands, Army Service Records

Hoe zagen je voorouders eruit? En, hoe hebben ze zich gedragen? 

Voor veel genealogen, maar ook voor veel andere historisch geïnteresseerden, een integrerende vraag. Ongetwijfeld bestaan er foto’s van familieleden uit de twintigste en eenentwintigste eeuw. Denk maar eens aan alle documenten waar foto’s voor vereist zijn (zoals bijvoorbeeld  paspoorten, rijbewijzen en tal van abonnementen), maar ook alle evenementen waar foto’s gemaakt worden (verjaardagen, schoolreisjes, bruiloften, vakanties, etc.). Kortom, de kans dat jij of een familielid op een foto staat is groot. Erg groot. Maar hoe zit het nu met familieleden en voorouders uit de periode dat er nog geen (kleuren-)fototoestellen waren? Hoe zagen zij eruit? 

 Veel van deze informatie is terug te vinden in de zogenaamde stamboeken van Nederlandse militairen. Althans, als de gezochte persoon in dienst heeft gezeten. De stamboeken van Nederlandse militairen 1807-1929 zijn onlangs door de Mormonen online gezet; Netherlands, Army Service Records, 1807-1929

Netherlands, Army Service Records

In deze stamboeken kun je onder andere de lengte, maar ook gezichtskenmerken terug vinden (bijvoorbeeld, de kleur van het haar, de kleur van de ogen, de vorm van het hoofd, etc.). Ook staat geregistreerd hoe iemand zich heeft gedragen (was hij heldhaftig of heeft hij wellicht voortijdig de dienst verlaten? Misschien is hij wel gewond geraakt, of is hij tijdens zijn dienstplicht gesneuveld). Kortom, een waardevolle bron voor genealogen en iedereen die in zijn of haar geschiedenis is geïnteresseerd. Op deze manier heeft de gezochte persoon niet alleen een naam, maar krijgt hij ook een gezicht. 

N.B. Deze bron is het beste te doorzoeken/gebruiken in combinatie met de huwelijksebijlagen en Militieregister.nl

Daggegevens van het weer

Bij archiefonderzoek kan het nuttig zijn om ook bronnen te raadplegen die niet direct voor de hand liggen. Deze winter, toen Nederland in de ban was van een mogelijke Elfstedentocht en veel mensen ook zelf de schaatsen onderbonden, plaatsten veel archiefinstellingen foto’s en afbeeldingen van winterse taferelen op hun website. Maar is alles ook wat het lijkt?

Via de daggegevens van het weer van het KNMI kan er vanaf het jaar 1901 gezocht worden op de klimatologische daggegevens van Nederland. Niet alleen zijn de temperaturen te zien, ook de hoeveelheid neerslag, zon, bewolking, wind, luchtdruk, luchtvochtigheid en bijvoorbeeld de hoeveelheid zicht. Aan de hand van deze informatie kan de juistheid van bijvoorbeeld een foto onderzocht worden.

 

Onderhoud aan de IJsbaan bij Zalné door vrijwilligers, 1974 (Bron: Beeldbank Historisch Centrum Overijssel)

Onderhoud aan de IJsbaan bij Zalné door vrijwilligers, 1974 (Bron: Beeldbank Historisch Centrum Overijssel)

Want kloppen de foto’s wel die we de laatste maand door archiefinstellingen uit hun depots zijn gehaald om aan het publiek te tonen en historische interesse te prikkelen? Foto’s van winterse taferelen; mensen op de schaats en dichtgevroren wateren.  Dik en warm ingepakte mannen die op het ijs poseren; klompen aan de voeten en een dikke laag sneeuw op de achtergrond. Foto’s die naast fraaie taferelen, voorzien zijn van allerhande informatie: waar en wanneer de foto genomen was, wie of wat er op de foto afgebeeld stond. Wat bij veel foto’s niet vermeld stond, was de temperatuur. Want in hoeverre kloppen de gegevens van de bijschriften van de foto’s eigenlijk?

Daggegevens van het weer in Nederland (Bron: KNMI)

Daggegevens van het weer in Nederland (Bron: KNMI)

Het zomaar overnemen van een jaartal op een foto (zelfs al bevindt het originele stuk zich in een officiële archiefinstelling) brengt risico’s met zich mee en kan een archiefonderzoeker zomaar op een verkeerd spoor brengen.

Page 3 of 3123